Jakie są cele badań naukowych?

  1. Ocena nowych metod wykrywania i rozpoznawania chorób.
  2. Ocena nowych sposobów terapii.
  3. Wykrycie związków przyczynowo – skutkowych ( czynnik ryzyka – choroba).
  4. Opis naturalnej historii choroby, zapadalności i umieralności.
  5. Określenie rokowania.
  6. Przegląd literatury.

 

Przy doborze wielkości próby należy uwzględnić:

  • - częstość występowania badanego zjawiska w populacji
  • - względną wielkość porównywanych grup
  • - poziom istotności statystycznej oczekiwanego wyniku (czy wartość „p” równa 0,05 czy 0,001)
  • - prawdopodobieństwo niezauważenia faktycznego efektu
  • - wielkość badanego efektu
  • - moc testu 1-β (zdolność testu do odrzucenia fałszywych hipotez zerowych)

Wydzielamy dwa główne sposoby zbierania danych

Badanie eksperymentalne to badanie prospektywne, porównujące skutek interwencji podejmowanej w grupie badanej do grupy kontrolnej, w której nie zastosowano interwencji.

Badanie kohortowe (badanie długofalowe – follow up) – polega na ocenie występowania danego zjawiska, choroby (np. rak płuc) w zależności ekspozycji na prawdopodobny czynnik ryzyka (np. palenie papierosów).

Badanie kliniczno – kontrolne (case-control study) jest badaniem retrospektywnym, badającym związek przyczynowo – skutkowy (narażenie na dany czynnik zachorowanie), porównując grupę badanych chorujących na daną chorobę do grupy badanych nie chorujących na tę chorobę np. pod względem występowania prawdopodobnej przyczyny choroby.

Badanie przekrojowe (skriningowe):polega na jednorazowej i jednoczasowej ocenie narażenia (ekspozycji) i skutku (wystąpienie choroby) dlatego nie możemy określić związku przyczynowo – skutkowego. Dane zbierane są przede wszystkim za pomocą wywiadu z respondentem, rodziną, przeglądu historii choroby, wyników badań i innej dokumentacji medycznej.

Badanie opisowe jest często pierwszym etapem badawczym, które opiera się na dostępnych danych zbieranych rutynowo np. przez GUS, stacje sanitarno-epidemiologiczne itp.

Na podstawie tego badania nie można analizować związków przyczynowo-skutkowych. Można jedynie zaobserwować trend rosnący lub malejący występowania danego zjawiska np. odsetek osób palących wciągu ostatnich 10 lat w Polsce i w UE.

Metaanaliza jest procesem połączenia wyników różnych badań przy zastosowaniu metod statystycznych. Celem jest połączenie danych, integracja i określenie ogólnego trendu wyników. W metaanalizie nie zbiera się nowych danych tylko łączy się wyniki badań już przeprowadzonych, w szczególności prób klinicznych, które z reguły prowadzone są na małej grupie pacjentów, a uzyskane wyniki nie pozwalają na wyciąganie jednoznacznych wniosków.

Badanie kliniczne to badanie prowadzone z udziałem ludzi, mające na celu:

– odkrycie lub potwierdzenia klinicznych, farmakologicznych (w tym farmakodynamicznych) skutków działania produktów leczniczych, lub

– zidentyfikowanie działań niepożądanych produktów leczniczych, lub

– śledzenie wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i produktów leczniczych