Badanie kohortowe (badanie długofalowe – follow up) – polega na ocenie występowania danego zjawiska, choroby (np. rak płuc) w zależności ekspozycji na prawdopodobny czynnik ryzyka (np. palenie papierosów).

 

Porównanie wystąpienia choroby w grupie narażonej i nie narażonej pozwoli ocenić czy występuje związek przyczynowo – skutkowy ( palenie papierosów rak płuca). W badaniu tym nie podejmujemy żadnych działań, które mogły by wpłynąć na zachowanie osób badanych. Przez cały okres trwania badania obserwujemy i zbieramy informacje.

 Dobór grupy do badania kohortowego:

-          definiujemy badaną grupę (kogo chcemy objąć badaniem?) mając na uwadze nasze cele badawcze (częstość występowania danego zjawiska np. rak płuca: płeć, wiek, miejsce pracy, zamieszkania itp.),

-          definiujemy narażenie na dany czynnik (np. palący papierosy co najmniej 1/dziennie, nie palący papierosów),

-          wykluczamy z badania osoby, u których zdiagnozowano nowotwór płuca w czasie rekrutacji do badania.

 Rodzaje kohorty:

W zależności od celów badawczych grupę badaną można podzielić na:

-          zamknięta kohorta (wylosowana próba z populacji ogólnej jest stałą liczbą, nawet jeśli ubywa osób badanych to nie dobieramy nowych osób z populacji ogólnej),

-         otwarta kohorta (badaniem objęta jest próba z populacji ogólnej, ale uwzględniającą migrację z i do próby, jest dynamiczną populacją badaną).kohortowe3

 Obserwacja długofalowa (follow – up):

-          by próba zachowała reprezentatywność na końcu badania musimy mieć co najmniej 70% wyjściowej prób,

-          badana grupa nie może istotnie się różnić od grupy non – respondentów,

-          stosujemy standardowe procedury i metody do oceny obu grup narażonej i nie narażonej.

 Rezultaty:

1. główne odnoszące się do naczelnych celów badawczych:

-          liczba zgonów,

-          liczba zachorowań,

-          wyniki wielokrotnych pomiarów (np. ciśnienie krwi, wyniki laboratoryjne, itp.).

2. dodatkowe mogące mieć związek z głównym celem np. inne zachorowania, dodatkowe wyniki badań.

 

 Na podstawie uzyskanych informacji możemy wyliczyć ryzyko względne (np. ryzyko zachorowania na raka płuc w grupie palącej papierosy w stosunku do niepalącej).

 

Wystąpienie raka płuca

zdrowi

ogółem

Narażenie na palenie papierosów

tak

10 (a)

2 (b)

12 (a+b)

nie

4 (c)

8 (d)

12 (c+d)

 

ogółem

14 (a+c)

10 (b+d)

24 (a+b+c+d)

Zapadalność w grupie narażonej = a/a+b

Zapadalność w grupie nie narażonej = c/c+d

 Ryzyko względne = Zapadalność w grupie narażonej / Zapadalność w grupie nie narażonej =

 a/(a+b) / c/(c+d)

 Rw = 10/12 / 4/12 = 0,83/0,33 = 2,5

 Ryzyko wystąpienia raka płuc w grupie osób palących papierosy jest 2, 5 razy wyższe niż w grupie osób nie palących papierosów.

Zalety badań kohortowych:

- dają możliwość wykrycia związku przyczynowo – skutkowego,

- dają możliwość wykrycia dodatkowych powiązań nie uwzględnianych wyjściowo,

- szacują ryzyko wystąpienia danego zjawiska w zależności od narażenia – niezbędne w prowadzeniu polityki zdrowotnej,

- badacze mają kontrolę przebiegiem badania, jego jakością, zbieraniem danych,

- pozwalają na uniknięcie błędów np. błąd pamięci, błędy w historiach chorób – badaniach retrospektywnych.

 Wady badań kohortowych:

- są drogie w przeprowadzeniu,

- konieczna jest duża próba badana,

- badane zjawisko musi być dość powszechne,

- okres od narażenia do wystąpienia choroby musi być dość krótki,

- narażenie na dany czynnik może ulec zmianie co wpłynie na wyniki badania (np. badany może rzucić palenie),

- utrzymanie wysokiej frekwencji w badaniu jest bardzo trudne.