Badanie eksperymentalne to badanie prospektywne, porównujące skutek interwencji podejmowanej w grupie badanej do grupy kontrolnej, w której nie zastosowano interwencji.

 

Podstawowe cechy prowadzenia eksperymentu:

  • musi być bezpieczny dla badanego,
  • grupa kontrolna powinna podlegać rutynowym procedurom medycznym (przy testowaniu czynników terapeutycznych),
  • losowy dobór do grupy badanej i kontrolnej (randomizacja).

Losowanie zapewnia taki sam rozkład czynników w grupach interwencji i kontroli, jaki był w grupie poddanej podziałowi losowemu:

a) maskowanie badania (ślepa próba):

- pojedyncza (pacjent nie wie czy otrzymuje leczenie czy placebo),

- podwójna (pacjent oraz lekarz nie wie czy otrzymuje leczenie czy placebo),

- potrójna (ani pacjent, ani lekarz ani laborant nie wie jaki był system kodów),

 b) porównywanie efektów w grupach:

- ryzyko względne (RR – relative risk)wskaźnik ryzyka wystąpienia np. choroby, zgonu itp. wśród osób narażonych w stosunku do ryzyka u osób nienarażonych.

Przykład:

Na podstawie uzyskanych informacji możemy wyliczyć ryzyko względne (np. ryzyko wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego w osób stosujących aspirynę w stosunku do osób nie stosujących).

 

Wystąpienie krwawień

brak krwawień

ogółem

stosowanie aspiryny

tak

10 (a)

8 (b)

18 (a+b)

nie

8 (c)

10 (d)

18 (c+d)

 

ogółem

18 (a+c)

18 (b+d)

36 (a+b+c+d)

Zapadalność w grupie narażonej = a/a+b

Zapadalność w grupie nie narażonej = c/c+d

Ryzyko względne = Zapadalność w grupie narażonej / Zapadalność w grupie nie narażonej =

a/(a+b) / c/(c+d)

Rw = 10/18 / 8/18 = 0,55/0,44 = 1,25

Ryzyko wystąpienia krwawienia z przewodu pokarmowego w grupie osób stosującej aspirynę jest o 25% wyższa niż w grupie osób nie stosujących aspiryny.

Zalety badań eksperymentalnych:

- dają możliwość wykrycia związku przyczynowo – skutkowego,

- dają możliwość wykrycia dodatkowych powiązań nie uwzględnianych wyjściowo,

- szacują ryzyko wystąpienia danego zjawiska w zależności od narażenia – niezbędne w prowadzeniu polityki zdrowotnej,

- badacze mają kontrolę przebiegiem badania, jego jakością, zbieraniem danych,

- pozwalają na uniknięcie błędów np. błąd pamięci, błędy w historiach chorób – badaniach retrospektywnych.

Wady badań eksperymentalnych:

- są drogie w przeprowadzeniu,

- narażenie na dany czynnik może ulec zmianie co wpłynie na wyniki badania (np. badany może rzucić palenie).