Wśród instrumentów badawczych wyróżnić możemy kwestionariusz (ankieta) najczęściej używany przez badaczy oraz pomiary wskaźników, których zaletą jest większa obiektywność wyniku niż w przypadku ankiety gdzie badacz zdaje się na pamięć badanego.

Wszystkie informacje uzyskane w kwestionariuszu i badaniach są zmiennymi, na których będą przeprowadzane analizy statystyczne. 

Kwestionariusz badawczy (ankieta):

 

Zanim przystąpimy do konstruowania kwestionariusza należy sobie odpowiedzieć na następujące pytania:

  1. Jaki jest cel tego badania?
  2. Kogo będziemy badać?
  3. Do jakich informacji o respondentach mamy dostęp (adres, telefon)?
  4. Jak dużą grupę chcemy objąć badaniem?
  5. Ile mamy czasu na to badanie?
  6. Jak dużo informacji potrzebujemy zebrać?
  7. Jak duże mamy fundusze na to badanie?
  8. Kto to badanie będzie przeprowadzał?
  9. Czy przeprowadzamy badanie pilotażowe?

Od odpowiedzi na te pytania zależy decyzja o doborze:

1. Grupy badawczej.

2. Rodzaju kwestionariusza.

3. Ankieterów.

4. Długość ankiety - ilość pytań.

5. Rodzaju i sposobie formułowania pytań.

Rodzaje kwestionariusza:

a)        Indywidualna rozmowa z respondentem:

                 - respondent sam wypełnia ankietę,

                 - ankieter wypełnia ankietę.

b)        Listowny.

c)       Telefoniczny.

Badanie kwestionariuszowe w bezpośrednim kontakcie z osobą badaną:

 

Zalety:

-          nawiązanie kontaktu wzrokowego pomaga w zdobyciu zaufania,

-          możliwość obserwacji osoby badanej co pozwala na weryfikację prawdziwości otrzymanych informacji,

-          większa wiarygodność danych,

-          większa liczba informacji,

-          respondentowi trudniej odmówić odpowiedzi na zadane pytanie,

-          pozwala na przeprowadzenie dłuższej ankiety (30 – 45 minut),

-          możliwość wytłumaczenia pytań niezrozumiałych,

-          łatwa kontrola czy uzyskano odpowiedź na wszystkie pytania,

-          można zastosować zarówno pytania otwarte jak i zamknięte.

Wady:

-          potrzeba dostępu do danych osobowych (imię i nazwisko, adres),

-          wyższe koszty (wynagrodzenie ankietera, dojazd i telefon jeśli zaplanowana jest wizyta domowa po wcześniejszym  kontakcie telefonicznym,

-          niższa frekwencja np. ze względu na długość ankiety,

-          czasochłonna.

Badanie kwestionariuszowetelefoniczne:

Zalety:

-          stosunkowo tanie: jedna osoba może przebadać więcej respondentów w krótszym czasie,

-          pozwala na zebranie informacji w krótkim czasie,

-          łatwiejszy dobór populacji do badania (książka telefoniczna).

Wady:

-          niewielka ilość informacji możliwa do zdobycia,

-          raczej pytania zamknięte,

-          łatwość odmowy odpowiedzi na pytania,

-          nie ma możliwości weryfikacji prawdziwości odpowiedzi.

Badanie kwestionariuszowe listowne:

Zalety:

-          stosunkowo tanie,

-          możliwość większej ilości pytań obu kategorii,

-          duża grupa badana.

Wady:

-          potrzeba dostępu do danych osobowych (imię i nazwisko, adres),

-          niska frekwencja zwrotów,

-          ryzyko otrzymywania niekompletnych kwestionariuszy,

Kategorie pytań:

- otwarte (opisowe),

- zamknięte ( respondent dokonuje wyboru z dostępnych możliwości odpowiedzi),

Pytania zamknięte:

-          dychotomiczne:

Przykład: Posiada Pan(i) samochód?     TAK/NIE

 

-          pytania jednokrotnego wyboru:

Przykład: Jak ocenia Pan(i) swoje dzisiejsze samopoczucie (proszę zaznaczyć jedną odpowiedź):

1. bardzo dobre

2. dobre

3. przeciętne

4. złe

5. bardzo złe

-          pytania wielokrotnego wyboru:

Przykład: Jaki rodzaj aktywności fizycznej Pan(i) uprawia regularnie 4 razy w tygodniu przez 60 minut(proszę zaznaczyć

wszystkie odpowiedzi, które Pan(ią) dotyczą:

1. rower

2. pływanie

3. taniec

4. jogging

5. tenis

6. sztuki walki

7. aerobik

8. gra w piłkę (nożna, koszykówka)

9. siatkówka

10. spacery

11. inne: .................

-          pytania stopniujące:

Przykład: Czy sądzi Pan(i) że palenie jest szkodliwe:

Nieszkodliwe   raczej nieszkodliwe     szkodliwe        bardzo szkodliwe        szalenie szkodliwe

-          pytania nadające rangę:

Przykład: Do kogo zwraca się Pan(i) o pomoc w razie potrzeby (ponumeruj odpowiedzi od 1 do 7 zaczynając od najważniejszej)

Partner życiowy ..... Przyjaciel ..... .Członek rodziny .... Znajomy .... Sąsiad .....

Lekarz/pielęgniarka ..... Organizacja społeczna ....

-          numeryczne:

Przykład: Ile Pan(i) waży: __________ kg

Badanie pilotażowe:

-          Ma na celu sprawdzenie czy przygotowana przez nas ankieta jest czytelna, zrozumiała, łatwa w

           przeprowadzeniu.

-          Pozwala także ocenić czas jaki jest potrzebny do jej wypełnienia.

-          Dzięki temu możemy wprowadzić ewentualne poprawki.

-          Grupę respondentów w badaniu pilotażowym mogą stanowić osoby zakwalifikowane do pełnego badania

           lub też niezwiązane z badaniem, jednakże muszą być podobne do naszej grupy badawczej pod względem

           takich cech jak np. wiek, płeć, stan cywilny, wykształcenie, miejsce zamieszkania itp.

-          W zależności od wielkości grupy badawczej grupa pilotażowa stanowić może od 1 do 10% całej grupy

           badawczej.

Przykład:

grupa badawcza 1000 osób – grupa pilotażowa od 10 do 100 osób

100 osób -                                       ok. 10 osób

NA PODSUMOWANIE:

Zasady prowadzenia badania ankietowego:

-          kwestionariusz jednakowy dla każdego respondenta (standardowy),

-          przeszkolenie osób przeprowadzających badanie (standardowe sposób badania),

-          jeden system kodowania ankiet i ankieterów ( ustawa o ochronie danych osobowych, wprowadzanie ankiet

           do komputera, weryfikacja poprawności zbierania danych przez ankieterów itp.),

-          pytania zamknięte – łatwiejsze analizowanie zebranego materiału,

-          jasne i zwięźle sformułowane pytania,

-          instrukcja jak wypełniać kwestionariusz,

-          określenie ilości możliwych odpowiedzi,

-          określenie sposobu postępowania z pomyłkowymi odpowiedziami,

-          zrobienie badania pilotowego.